عمل PRK (پی آر کی) یکی از روش‌های جراحی حذف عینک است که برای اصلاح عیوب انکساری مانند نزدیک‌بینی، دوربینی و آستیگماتیسم انجام می‌شود. در این روش، اصلاح انحنای قرنیه با استفاده از لیزر صورت می‌گیرد و برخلاف برخی روش‌های دیگر، فلپی در قرنیه ایجاد نمی‌شود. پس از جراحی، لایه سطحی قرنیه به زمان نیاز دارد تا دوباره ترمیم شود؛ به همین دلیل، روند بازگشت بینایی در PRK معمولاً تدریجی است و ممکن است بیمار در روزها و هفته‌های ابتدایی با تاری دید، سوزش یا حساسیت به نور مواجه شود.
رعایت مراقبت‌های بعد از عمل PRK نقش مهمی در محافظت از قرنیه، کاهش احتمال عوارض و بهبود کیفیت بینایی دارد. استفاده صحیح از قطره‌های تجویزشده، رعایت بهداشت چشم، پرهیز از فعالیت‌های آسیب‌زا و حضور در جلسات معاینه از جمله اقداماتی هستند که باید در دوران نقاهت مورد توجه قرار بگیرند. در این مقاله، مهم‌ترین توصیه‌های مراقبتی پس از این جراحی را بررسی می‌کنیم تا با آگاهی بیشتری دوران بهبودی را پشت سر بگذارید.
مراقبت از چشم در روزهای اول بعد از عمل PRK چگونه باید باشد؟
روزهای ابتدایی پس از عمل PRK، به دلیل ترمیم لایه سطحی قرنیه، از حساسیت بیشتری برخوردار هستند و لازم است بیمار در این مدت از چشم‌های خود در برابر فشار، آلودگی و عوامل تحریک‌کننده محافظت کند. رعایت نکات زیر به کاهش ناراحتی‌های اولیه و فراهم شدن شرایط مناسب برای ترمیم قرنیه کمک می‌کند:
- از مالیدن چشم‌ها خودداری کنید: حتی اگر پس از عمل احساس خارش یا وجود جسم خارجی در چشم داشته باشید، نباید پلک‌ها را با دست فشار دهید یا چشم‌ها را بمالید؛ زیرا این کار می‌تواند سطح قرنیه در حال ترمیم را تحریک کند و احتمال آسیب یا اختلال در روند بهبودی را افزایش دهد.
- بهداشت دست‌ها را جدی بگیرید: پیش از استفاده از قطره‌های چشمی یا هرگونه تماس ضروری با اطراف چشم، دست‌ها را با آب و صابون بشویید و خشک کنید؛ همچنین باید مراقب باشید نوک ظرف قطره با چشم، مژه‌ها یا پلک تماس پیدا نکند تا آلودگی به سطح چشم منتقل نشود.
- از چشم‌ها در برابر نور شدید محافظت کنید: حساسیت به نور پس از PRK در برخی بیماران بیشتر می‌شود و ممکن است قرار گرفتن در معرض نور مستقیم خورشید یا روشنایی شدید باعث ناراحتی شود؛ استفاده از عینک آفتابی مناسب هنگام خروج از منزل می‌تواند به کاهش این حساسیت کمک کند.
- برای استراحت کافی برنامه‌ریزی کنید: در روزهای نخست بهتر است زمان بیشتری را به استراحت اختصاص دهید و از فعالیت‌هایی که باعث خستگی چشم می‌شوند، مانند مطالعه طولانی یا کار مداوم با تلفن همراه و رایانه، پرهیز کنید؛ مدت و نحوه بازگشت به این فعالیت‌ها باید با توجه به وضعیت بینایی و توصیه پزشک تعیین شود.
- از تماس چشم با آب جلوگیری کنید: در دوران ابتدایی بهبودی باید مراقب باشید آب استخر، جکوزی یا منابع غیرمطمئن با چشم تماس پیدا نکنند؛ زیرا سطح قرنیه هنوز در حال ترمیم است و تماس با آب می‌تواند احتمال عفونت را افزایش دهد.
در دوران ابتدایی بهبودی پیش از برداشتن لنز پانسمان باید مراقب باشید آب با چشم تماس پیدا نکند
قطره‌های چشمی را بعد از PRK چگونه باید مصرف کرد؟
پس از عمل پی آر کی، پزشک معمولاً برای کنترل التهاب، پیشگیری از عفونت و کاهش خشکی چشم، چند نوع قطره تجویز می‌کند. مصرف منظم این داروها اهمیت زیادی دارد؛ زیرا قرنیه برای ترمیم مناسب به شرایط مراقبتی مطلوب نیاز دارد و قطع زودهنگام یا استفاده نادرست از قطره‌ها ممکن است روند بهبودی را تحت تأثیر قرار دهد.
برای استفاده صحیح از قطره‌های چشمی، رعایت چند نکته ضروری است:
- پیش از چکاندن قطره، دست‌های خود را کاملاً بشویید و از تمیز بودن آن‌ها اطمینان حاصل کنید تا آلودگی از طریق دست به چشم منتقل نشود.
- هنگام استفاده از قطره، نوک ظرف را به سطح چشم یا مژه‌ها نزنید و اجازه ندهید با دست یا سطوح آلوده تماس پیدا کند.
- اگر چند نوع قطره برای شما تجویز شده است، فاصله زمانی میان مصرف آن‌ها را مطابق دستور پزشک رعایت کنید تا داروها به‌درستی اثر کنند.
- از مصرف قطره‌های قدیمی، داروهای دیگران یا محصولات چشمی بدون تجویز پزشک خودداری کنید؛ زیرا هر دارویی برای استفاده پس از PRK مناسب نیست.
- مصرف قطره‌های تجویزشده را بدون هماهنگی با پزشک قطع نکنید، حتی اگر سوزش و تاری دید کاهش یافته باشد و احساس کنید چشم‌ها به وضعیت طبیعی بازگشته‌اند.
بعد از عمل PRK چشم از چه فعالیت‌هایی باید پرهیز کرد؟
پس از جراحی، لازم است برای مدتی برخی فعالیت‌های روزمره محدود شوند تا از وارد شدن فشار، ضربه یا آلودگی به چشم‌ها جلوگیری شود. مدت این محدودیت‌ها برای همه بیماران یکسان نیست و به وضعیت ترمیم قرنیه و نظر چشم‌پزشک بستگی دارد؛ بنابراین، بازگشت به ورزش، شنا یا استفاده از لوازم آرایشی چشم باید پس از تأیید پزشک انجام شود:
- ورزش‌های سنگین و فعالیت‌های پرفشار: در روزها و هفته‌های ابتدایی باید از وزنه‌برداری، ورزش‌های شدید و فعالیت‌هایی که احتمال برخورد یا ضربه به چشم را افزایش می‌دهند، خودداری کنید؛ پیاده‌روی آرام معمولاً فعالیت سبک‌تری محسوب می‌شود، اما زمان شروع و افزایش شدت ورزش باید با نظر پزشک مشخص شود.
- شنا، سونا و جکوزی: تماس چشم با آب استخر یا محیط‌های آبی عمومی می‌تواند احتمال ورود عوامل عفونی را افزایش دهد؛ به همین دلیل تا زمانی که پزشک اجازه نداده است، شنا و استفاده از سونا و جکوزی را به تعویق بیندازید.
- استفاده از لوازم آرایشی چشم: استفاده از ریمل، خط چشم، سایه و سایر محصولات آرایشی در اطراف چشم می‌تواند باعث تحریک یا انتقال آلودگی شود؛ بنابراین، بهتر است تا زمان ترمیم مناسب سطح چشم و تأیید پزشک از این محصولات استفاده نکنید.
- استفاده از لنز تماسی: پس از عمل پی آر کی نباید بدون تجویز چشم‌پزشک از لنزهای تماسی استفاده کنید؛ زیرا سطح قرنیه در حال بازسازی است و تماس لنز با آن ممکن است موجب تحریک یا اختلال در روند بهبودی شود.
- قرار گرفتن در محیط‌های آلوده و پرگردوغبار: گردوغبار، دود و آلودگی هوا می‌توانند حساسیت و ناراحتی چشم را افزایش دهند؛ بهتر است در روزهای ابتدایی از حضور طولانی در چنین محیط‌هایی خودداری کنید و هنگام خروج از منزل از عینک محافظ مناسب استفاده کنید.
- فشار مستقیم هنگام خواب یا استراحت: بهتر است هنگام خواب مراقب باشید صورت و چشم‌ها با فشار به بالش برخورد نکنند و از خوابیدن روی شکم یا قرار گرفتن در وضعیتی که به چشم‌ها فشار وارد می‌کند، پرهیز کنید؛ در صورت توصیه پزشک می‌توانید از محافظ چشمی مناسب استفاده کنید.
بعد از عمل PRK چشم چه تغذیه و استراحتی لازم است؟
در کنار رعایت دستورات پزشکی، داشتن برنامه مناسب برای استراحت و تغذیه نیز می‌تواند به حفظ سلامت عمومی بدن در دوران نقاهت کمک کند. مصرف آب کافی و داشتن رژیم غذایی متعادل شامل میوه‌ها، سبزیجات و منابع پروتئینی برای تأمین مواد مغذی مورد نیاز بدن اهمیت دارد؛ با این حال، هیچ ماده غذایی به‌تنهایی جایگزین مراقبت‌های پزشکی یا عامل تضمین‌کننده ترمیم قرنیه نیست. همچنین بهتر است از مصرف دخانیات خودداری کنید و خواب کافی داشته باشید تا بدن فرصت مناسبی برای بازسازی و بهبودی در اختیار داشته باشد.
در این دوره، زمان استفاده از تلفن همراه و رایانه را با توجه به میزان راحتی چشم‌ها تنظیم کنید و در صورت احساس خستگی یا خشکی، به چشم‌ها استراحت دهید. اگرچه تاری دید و نوسان بینایی ممکن است بخشی از روند بهبودی باشد، هرگونه کاهش ناگهانی دید یا تشدید علائم نباید به حساب روند طبیعی ترمیم گذاشته شود و لازم است توسط پزشک بررسی شود.
انجام عمل PRK و پیگیری مراقبت‌های پس از آن در بیمارستان چشم‌پزشکی دکتر مسعود جوادی
نتیجه مطلوب جراحی PRK تنها به انجام صحیح لیزر محدود نمی‌شود و مراقبت‌های پس از عمل و پیگیری منظم وضعیت قرنیه نیز در حفظ سلامت چشم اهمیت دارند. انتخاب مرکز درمانی مناسب، دریافت دستورالعمل‌های روشن درباره دوران نقاهت و امکان مراجعه برای معاینات پس از جراحی به بیمار کمک می‌کند تا مراحل بهبودی را با آگاهی بیشتری طی کند و در صورت بروز علائم غیرطبیعی، به‌موقع تحت بررسی قرار بگیرد.
در بیمارستان چشم‌پزشکی دکتر مسعود جوادی، عمل PRK برای افرادی که پس از معاینات تخصصی واجد شرایط انجام این روش تشخیص داده می‌شوند، ارائه می‌شود. پیش از جراحی، وضعیت چشم و شرایط بیمار برای انتخاب روش مناسب اصلاح عیوب انکساری بررسی می‌شود و پس از عمل نیز رعایت توصیه‌های پزشک و حضور در جلسات پیگیری اهمیت دارد. اگر قصد انجام جراحی حذف عینک با روش PRK را دارید یا درباره مراقبت‌های دوران نقاهت سؤالی دارید، می‌توانید برای ارزیابی شرایط چشم و دریافت راهنمایی‌های لازم به بیمارستان چشم‌پزشکی دکتر مسعود جوادی مراجعه کنید.
