دیابت و تظاهرات چشمی

ديابت بيماري بسيار شايعي مي‌باشد. دیابت یک بیماری سیستمیک است که به دو گروه تقسیم می شود:

تیپ I که قبلاً دیابت وابسته به انسولین یا دیابت جوانان نامیده‌ می‌شود. این نوع دیابت ناشی از کمبود انسولین به علت تخریب سلول‌های ترشح‌کننده پانکراس توسط سیستم ایمنی می‌باشد. این بیماری وراثتی نیست.

تیپ II که قبلاً دیابت غیر وابسته به انسولین یا دیابت بزرگسالی نامیده می‌شد. این نوع دیابت معمولاً‌ در سنین بالای 40 سالگی تظاهر می‌یابد. عدم تکافوی انسولین ترشحی از سلول‌های پانکراس باعث هیپرگلایسمی و دیابت تیپ II می‌شود. عوامل خطر برای ابتلا به دیابت تیپ II، چاقی، پرفشاری خون، عدم تحرک، سابقه دیابت حاملگی و سطح پایین اجتماعی- اقتصادی است.

همان‌گونه که دیابت تمام سیستم‌های بدن را گرفتار می‌کند، در چشم هم تمام قسمت‌های آن (به جز اسکلرا) می‌تواند تحت تأثیر عوارض سوء دیابت قرار گیرد. مثلاً در قرنیه به علت کم‌حسی و بی‌حسی آن کراتیت نوروتروفیک و در عنبیه تنگی نسبی مردمک و عدم پاسخ مناسب به قطره‌های گشادکننده ایجاد می‌شود. همچنین باعث ایجاد عروق خونی نابجا در عنبیه و پیدایش گلوکوم نئوواسکولر در موارد پیشرفته می‌شود. در عدسی باعث ایجاد کاتاراکت شده، در زجاجیه سبب کدورت و خون‌ریزی‌های مختلف و بالاخره در شبکیه سبب ماکولوپاتی و رتینوپاتی دیابتیک و در مراحل پیشرفته، جداشدگی شبکیه می‌شود.

رتینوپاتی دیابتی

عوامل خطر
طول مدت دیابت: شیوع رتینوپاتی دیابتی رابطه مستقیم با طول مدت ابتلا به دیابت دارد. به طوری‌که 99٪ بیماران مبتلا به دیابت نوعI و 60٪ بیماران مبتلا به دیابت تیپ II بعد از 20 سال درجاتی از رتینوپاتی دیابتی را نشان می‌دهند.
کنترل ناکافی دیابت: اگر چه کنترل دیابت از وقوع رتینوپاتی دیابتیبه طور کامل جلوگیری نمی‌کند، در عوض عدم کنترل دیابت پیشرفت رتینوپاتی دیابتی را تسریع می‌کند.

عوامل متفرقه: هر یک از عوامل زیر ممکن است باعث تشدید رتینوپاتی دیابتی شوند.

1. حاملگی: به علت این که رتینوپاتی دیابتی در طی حاملگی می‌تواند تشدید یابد، هر خانم دیابتی که حامله می‌شود، بایستی در سه ماه اول حاملگی توسط چشم پزشک معاینه شده و حداقل هر سه ماه یک بار بعد از آن تا زمان زایمان مجدداً معاینه شود.
2. افزایش فشار خون
3. تنگی شدید شریان کاروتید
4. بیماری‌های کلیوی ناشی از دیابت
5.  آنمی

زمان انجام معاینات تشخیصی چشمی

1-‌ در بیماران دیابتی نوع I
زمان شروع غربالگری در دیابت نوعI،3 سال پس از تشخیص بیماری است. از آن پس بیماران باید سالانه تحت معاینات غربالگری قرار گیرند.در هر معاینه، فوندوسکوپی با مردمک باز جهت تشخیص علایم رتینوپاتی ضروری است.

2- در بیماران دیابتی نوعII
بعلت بی‌علامت بودن بیماری، بلافاصله پس از تشخیص دیابت نوع II لازم است معاینه چشمی جهت بررسی رتینوپاتی دیابتی انجام شود. اگر درگیری شبکیه وجود نداشته باشد، معاینات بعدی بصورت سالانه خواهد بود. در صورت وجود رتینوپاتی دیابتی غیر پرولیفراتیو خفیف معاینات پیگیری بعدی هر 9-6 ماه خواهد بود و در صورت وجود رتینوپاتی غیر پرولیفراتیو شدید معاینات هر 4-3 ماه انجام می‌شود.