آمبليوپي يا تنبلي چشم كاهش يك طرفه و گاهي اوقات دوطرفه در بهترين ديد اصلاح شده ميباشد كه نميتوان بطور مستقيم به اختلال ساختاري چشم و يا راههاي بينايي نسبت داد.
تعريف
آمبلیوپی حالتی است که در آن حدّت بینایی (Visual Acuity) یک یا هر دو چشم بدون وجود ناهنجاریهای ارگانیک و ساختمانی چشم کاهش مییابد و یا میزان کاهش دید متناسب با ضایعات ارگانیک نمی باشد. آمبلیوپی اغلب یک طرفه میباشد ولی میتواند هر دو چشم را نیز گرفتار کند.
اپیدمیولوژی
شیوع آمبلیوپی در اغلب جوامع 4-2 درصد است.
طبیعت بیماری
مسیر بینایی در مغز از تولد تا 9 سالگی تکامل مییابد که در دوران شیرخوارگی سرعت این تکامل افزایش مییابد. مهمترين عامل محرك براي تكامل اين مسير، تشكيل يك تصوير شفاف از اجسام محيط بر روي شبكيه است و هر عاملي كه مانع از ايجاد اين تصوير شفاف شود مانند انحراف، عيب انكساري و وجود مانعي بر سر راه رسيدن نور به شبكيه منجر به عدم تكامل الياف بينايي در مغز يا همان آمبليوپي ميشود. سرعتی که آمبلیوپی پیشرفت میکند به سن بچه بستگی دارد، کودکان کم سن سریعتر به سمت کاهش بینایی پیش میروند. برگشت و بهبودی آمبلیوپی نیز در افراد کم سن سریعتر و بهتر میباشد.
درمان آمبليوپي
درمان آمبليوپي بايد در اسرع وقت شروع شود، هرچه سن شروع درمان پايين تر باشد نتيجه آن بهتر خواهد بود و در صورتي كه سن بيمار از ده سالگي فراتر رود عموماً درمان نتيجه چنداني نخواهد داشت. درمان آمبليوپي شامل مراحل زير است:
- برطرف كردن عوامل مسدود كننده مسير بينايي مانند آب مرواريد، پتوز و ….
- اصلاح كامل عيب انكساري
- تحريك چشم تنبل به ديدن كه اين امر از طريق بستن چشم سالم انجام ميشود. در آمبليوپي خفيف ميزان بستن چشم سالم معمولاً بين 1 تا 3 ساعت و در موارد شديد بين 3 تا 6 ساعت ميباشد. در كودكاني كه همكاري لازم براي بستن چشم را ندارند، ميتوان از قطره آتروپين جهت تار كردن چشم سالم استفاده نمود.
